Slaap

Alerte kinderen en slaap

Wat is nou eigenlijk een “alerte baby”?

Je weet het als je er een hebt. Ik zag bij onze dochter al vrij snel dat ze anders was dan andere baby’s. Veel pasgeboren baby’s hebben een wazige, starende blik en lijken zich nog weinig bewust van hun omgeving. Onze dochter keek gelijk helder de wereld in met haar grote blauwe ogen. Als je tegen haar praatte keek ze je aan alsof ze precies wist waar je het over had.

 

Een aantal andere signalen die ik bij haar zag:

  • Ze liet weinig slaapsignalen zien

  • Als ze sliep werd ze snel weer wakker

  • Ze liet vanaf het begin al duidelijk merken wat ze wel en niet wilde

  • Ze had (en heeft) enorm veel behoefte aan lichamelijk contact en interactie

 

 

De elementen van alertheid

Alerte, behoeftige of levendige baby’s en kinderen hebben hiernaast vaak nog andere eigenschappen zoals nieuwsgierigheid, opmerkzaamheid en doorzettingsvermogen. En ze zijn vaak opvallend intelligent. Deze eigenschappen hebben uiteraard positieve en negatieve kanten. Een alert kind kan het geduld, zelfvertrouwen en uithoudingsvermogen van ouders op de proef stellen.

 

 

Intensiteit

Alles is groter. Als ze blij zijn, zijn ze heel blij. Als ze overstuur raken, zijn ze ook niet meer te houden. Dit zijn de kinderen waarvan ouders zeggen ‘als ik er niet binnen een paar seconden ben, gaat het helemaal mis’.

 

Voordeel: ze weten wat ze willen en ze doen er alles aan om dat voor elkaar te krijgen. Ouders hoeven niet te raden wat hun kind wil. Deze kinderen zorgen er wel voor dat aan hun behoeften voldaan wordt. Dit schept duidelijkheid voor ouders. Ze hoeven zich niet af te vragen of wat ze doen wel prettig is voor hun kind. Een ander voordeel is dat deze kinderen vaak ook intens blij en opgewekt kunnen zijn. Ze pikken emoties van anderen snel op en weten dus ook wat ze moeten doen om mensen te vermaken. Dit soort kinderen kunnen dus ook de clown uithangen en schateren van het lachen.


Nadeel: alles lijkt een enorm probleem te zijn. Ze kunnen weinig tot niets gewoon zo laten zijn. Voor ouders kan het enorm vermoeiend zijn om ze rustig te houden of om ze te kalmeren als ze eenmaal boos zijn.


Het effect op slaap: deze kleintjes passen zich niet zo snel aan als je een verandering aanbrengt. Als je je aanpak of methode met betrekking tot slaap verandert en ze zijn het er niet mee eens, zullen ze het je laten weten. Voor erg vermoeide ouders kan het ontmoedigend zijn om te weten dat het misschien erger wordt voordat het beter wordt.
Weet dat je kind sterker zou kunnen reageren op veranderingen. Het kan langer duren voordat ze “aan boord zijn” dan de boeken je zullen vertellen. Je kunt op de intense reacties van je kind reageren en hem geruststellen zonder je aanpak te veranderen.

 

Vastberadenheid

Alerte kinderen zijn over het algemeen niet erg gemakkelijk en flexibel. Ze kunnen zo volhardend zijn in wat ze willen dat ze het langer vol kunnen houden dan jij als ouder. Dit is een hele goede eigenschap om als volwassene te hebben maar bij kinderen kan het uitputtend zijn voor ouders. Dit is de reden dat het vaak veel langer duurt om slaapgedrag te veranderen bij deze kinderen dan genoemd wordt in boeken of artikelen. Deze kleine strijders zullen in opstand komen bij veranderingen. Ze zullen niet zomaar opgeven zonder gevecht.


Voordeel: uiteindelijk is vastberadenheid bij kinderen goed en belangrijk. Dat ze niet opgeven als het even tegen zit. Dit is een eigenschap waarmee ze het later in hun leven nog ver kunnen schoppen.


Nadeel: je wil als ouders moet voortdurend groter zijn dan die van je kind. Het kan vermoeiend zijn om ze steeds te moeten corrigeren. Je kunt op een bepaald moment het gevoel krijgen dat je het gezag mist om de ouder te zijn van dit kind.


Het effect op slaap: alerte kinderen zetten hun hakken waarschijnlijk meer in het zand dan kinderen die gemakkelijk in de omgang zijn. Als je dit weet kun je er in elk geval voor zorgen dat je consequent bent. Deze duidelijkheid vinden ze prettig. Veranderingen kunnen lastig zijn bij deze vastberaden kinderen, dus maak een plan en hou daaraan vast.

 

Opmerkzaam/alert

Ze zien alles en pikken emoties gemakkelijk op. Ze zien kleine dingen op het vloerkleed of horen het kleinste geluid buiten hun kamer.


Voordeel: ze leren enorm veel en hun opmerkzaamheid betekent waarschijnlijk dat ze slim zijn. Deze kinderen maken verbazingwekkende connecties en zien patronen die jij waarschijnlijk niet eens opmerkt.


Nadeel: opmerkzame kinderen vinden het lastig om aan te voelen wanneer iets genoeg is. Ze raken gemakkelijk overprikkeld omdat ze niet weten hoe ze dingen buiten kunnen sluiten. Ouders hebben vaak pas in de gaten dat hun kind overprikkeld is als het te laat is.


Het effect op slaap: omdat alles hun aandacht trekt en opvalt worden ze enorm gestimuleerd. Voor alerte kleintjes kan het lastig zijn om te voelen wanneer ze overprikkeld zijn. Ze reageren vaak juist nog sterker als ze overprikkeld zijn en vinden het lastig om af te schakelen. Verrassend genoeg hebben ze juist meer slaap nodig dan andere kinderen. Zorg ervoor dat de tijd tussen twee slaapjes niet te lang is. En maak hun slaapomgeving saai en met weinig stimulatie voor hun zintuigen.

 

Behoefte aan interactie

Deze kinderen snakken naar interactie. Ze zijn meer gericht op interactie met mensen dan met speelgoed.


Voordeel: kinderen leren ontzettend veel van interactie. Ze leren taal en leren zich te binden met een mens (in plaats van een stuk speelgoed).


Nadeel: ze vinden het lastig om alleen te spelen of alleen te zijn.


Het effect op slaap: als deze alerte kinderen wakker worden uit hun slaap gaan ze gelijk weer op zoek naar die interactie. Voor sommige kinderen is je fysieke aanwezigheid al genoeg om ze te activeren. Er zijn ouders die merken dat het verlaten van de kamer voor korte periodes soms beter is. Anderen blijven maar gaan langzaam steeds verder weg.

 

Onregelmatig

Er is geen betrouwbaar patroon in voeding, slapen en activiteit. Ze doen dingen elke dag anders. De ene nacht slapen ze opvallen goed waardoor ouders denken ‘wow, wat ik nu gedaan heb heeft echt geholpen!’ De volgende nacht doen ze exact hetzelfde maar wordt het kind elk uur wakker. Consequent zijn in wat je doet is ontzettend belangrijk om alerte kinderen op het juiste spoor te krijgen. Ook als je niet gelijk effect ziet.


Lastig om zichzelf te troosten

Ze hebben vaak hulp nodig om te kalmeren en om de overgang tussen wakker zijn en slaap te maken. Ze moeten vaak ingrijpen voordat ze te overstuur zijn. Het algemene advies over opvoeding werkt soms niet zo goed voor ouders met alerte kinderen. Ouders zijn bang dat ze er teveel bovenop zitten en dat hun kind hierdoor niet leert om frustratie te beheersen. Maar deze alerte kinderen hebben gewoon meer hulp nodig. Ouders moeten wellicht experimenteren met hoeveel frustratie hun kind aankan. Dit kan, afhankelijk van het kind, maar een kleine hoeveelheid zijn.

 

Ouder zijn van een alert kind

Mary Sheedy Kurcinka is de auteur van ‘Raising your spirited child’ en ‘Sleepless in America’ en deed haar promotieonderzoek naar de ervaringen van ouders van alerte kinderen. Ze ontdekte dat ze zich overweldigd, ontmoedigd en zelfs incompetent kunnen voelen. Deze kinderen vragen meer energie en een hoger vaardigheidsniveau van ouders. Ouders van deze baby’s en kinderen geven ook vaak aan dat het bestaande advies over slaap en gedrag niet van toepassing is op of niet werkt voor hun kinderen. Veel van de ouders die zich bij een slaapcoach melden hebben alerte kinderen en het is niet zo lastig om te begrijpen waarom.

 

Dingen om in gedachten te houden

Te snel conclusies trekken: wanhoop en frustratie kunnen resulteren in het proberen van teveel dingen in te korte tijd. Wat je ook wil gaan proberen, probeer het een tijdje de kans te geven voordat je weer iets anders probeert. 


Angst en depressie: alerte kinderen hebben vraagt veel van ouders. Je kunt het gevoel hebben dat je tekort schiet of bang zijn dat er iets mis is met je kind. In combinatie met slaapgebrek kan dit resulteren in angst en depressie. Bovendien pikken deze gevoelige kinderen onze emoties sneller op. Soms is alleen het krijgen van ondersteuning al genoeg voor ouders om zichzelf te kunnen kalmeren en beter te kunnen bepalen welke stappen ze nog meer kunnen ondernemen.


Je eigen temperament: ouders moeten soms naar hun eigen karakter kijken. Begrijpen op welke manier je intens of gevoelig bent kan ook helpen om je baby of kind te begrijpen. Heb jij moeite met in slaap vallen? Word je snel wakker van structuren of geluid? Misschien ontdek je wel waar deze eigenschappen van je kind vandaan komen. Dit kan je helpen aan te voelen waar je kind behoefte aan heeft.

Het begrijpen van de positieve en negatieve kanten van alertheid en weten dat je niet alleen bent kan al veel betekenen in het voorkomen van een burnout en zelfs depressie. Ouders van alerte baby’s en peuters kunnen vooral profiteren van ondersteuning – van bijvoorbeeld een coach of steungroep of zelfs een groep vrienden met alerte kinderen. Alerte kinderen kunnen lastig zijn voor ouders, maar deze kinderen zijn vaak juist ook creatief, amusant, empatisch, veelzijdig en bovengemiddeld intelligent.

Zoals ik eerder al schreef kunnen alerte kinderen moeite hebben met slapen. Ze vinden het lastig om zich af te sluiten van de wereld om hen heen. Ik kan je hulp en ondersteuning bieden bij het aanpakken van de slaapproblemen van je kind. Neem contact met me op zodat ik je meer kan vertellen over hoe slaapcoaching in zijn werk gaat. 

Bron: Macall Gordon – That First Year